Sivas Katliamı ve 2 Temmuz anması

Ne oldu?

2 Temmuz 1993’te Sivas kent merkezindeki Madımak Oteli’nde çıkan yangında çok sayıda kişi hayatını kaybetti. Otelde, adını Pir Sultan Abdal’dan alan Pir Sultan Abdal Kültür Şenlikleri için kente gelen yazarlar, sanatçılar ve katılımcılar kalıyordu. Çiçek ve Acungil’e göre ilk üçü Yıldızeli’ne bağlı Banaz köyünde yapılan şenliklerin dördüncüsü 1-4 Temmuz 1993’te Sivas il merkezinde düzenlenmişti.

Aynı çalışma, olaylardan önce kentte gerginliğin tırmandığını ve gün boyu süren protestoların ardından akşam saatlerinde otelin önünde toplanan kalabalığın çıkardığı yangının otele sıçradığını aktarır. Otelde bulunanların bir kısmı kurtarıldı. Olayın ardından valilik iki günlük sokağa çıkma yasağı ilan etti.

Adlandırma ve kayıp sayısı

Olay farklı kaynaklarda farklı adlarla anılır. Duvar English “Sivas Katliamı”, Evrensel “Madımak Katliamı” ifadesini kullanır. Çiçek ve Acungil, saha görüşmelerinde katılımcıların çoğunun “Madımak Olayları” dediğini, literatürde “2 Temmuz Olayları” adının da geçtiğini belirterek çalışmalarında “Madımak Olayları” adını tercih eder. Daily Sabah’ın 2025 tarihli haberinde ise İngilizce “riot” (ayaklanma) sözcüğü de kullanılır. Bu sitede “Sivas Katliamı” adı kullanılmaktadır.

Kayıp sayısı, kimlerin sayıldığına göre farklı verilir. Çiçek ve Acungil ile bianet 37 kişinin öldüğünü belirtir: şenlik için gelen 33 kişi, iki otel çalışanı ve otelin önündeki kalabalıktan iki kişi. Daily Sabah ve Hürriyet de 37 sayısını verir. Duvar English 33 aydın ile iki otel çalışanını anar. Evrensel’in aktardığı anma açıklamalarında çoğunlukla “33 aydın ve sanatçı” öne çıkarılır; bazı açıklamalarda iki otel çalışanı da eklenir.

Yargı süreci

Hürriyet’teki kronolojiye göre dava 21 Ekim 1993’te başladı ve ilk karar 26 Aralık 1994’te verildi; Çiçek ve Acungil’e göre karar duruşması Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yapıldı. Yargıtay ilk kararı bozdu; 28 Kasım 1997’deki yeni kararda 33 sanığa ölüm cezası verildi. Yargıtay’ın 24 Aralık 1998’de bu cezaları usulden bozmasının ardından 16 Haziran 2000’de 33 sanık yeniden ölüm cezasına çarptırıldı. Ölüm cezası 2002’de kaldırılınca bu cezalar müebbet hapse çevrildi.

Hürriyet’e göre ana davadan ayrılan firari sanıkların dosyası Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Bianet’e göre mahkeme 13 Mart 2012’de yedi sanıktan beşi hakkındaki davayı zamanaşımı nedeniyle, ölen ikisi hakkındaki davayı ise ölüm nedeniyle düşürdü. Bianet’in 25 Temmuz 2014 tarihli haberine göre Yargıtay 9. Ceza Dairesi bu kararı onadı. Duvar English’e göre Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi Eylül 2023’te üç firari sanık hakkındaki davayı da zamanaşımı gerekçesiyle düşürdü.

Diken’in 23 Temmuz 2026 tarihli haberine göre Anayasa Mahkemesi, hayatını kaybedenlerin yakınlarının 2014’te yaptığı bireysel başvuruda, yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine oy birliğiyle karar verdi ve başvuruculara manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Habere göre gerekçeli karar henüz yazılmamıştı.

Madımak binası

Çiçek ve Acungil’e göre bina 2010’da kamulaştırıldı ve 2011’de Sivas İl Özel İdaresi’ne bağlı Bilim ve Kültür Merkezi’ne dönüştürüldü. Giriş katında hayatını kaybedenlerin adlarının yer aldığı bir anı köşesi bulunur. Aynı çalışmaya göre burada başlangıçta otelin önündeki kalabalıkta hayatını kaybeden iki kişinin adı da yer alıyordu ve itirazlar üzerine çıkarıldı. Binanın geleceği tartışmalıdır: Evrensel’in haberine göre Pir Sultan Abdal Kültür Derneği (PSAKD) Genel Başkanı Cuma Erçe binanın bir “utanç müzesi”ne dönüştürülmesini talep eder. Çiçek ve Acungil’in görüştüğü Alevi katılımcılar binanın müzeye dönüştürülmesinden yanadır; çalışmaya göre Sünni katılımcılar ise bu konuda daha isteksizdir.

2 Temmuz anmaları

Çiçek ve Acungil’e göre her yıl 2 Temmuz’da Sivas’ta, otelin önünde anma törenleri düzenlenir. Valilik ve belediye önderliğinde protokol üyeleri binayı ziyaret eder ve anı köşesine karanfil bırakır. Alevi dernekleri ve sivil toplum kuruluşlarının öncülük ettiği büyük anma ise kent içinde yürüyüşle başlar ve otelin önünde sona erer. Bu anmaya ülkenin pek çok yerinden katılınır.

Anmalar yalnızca Sivas’la sınırlı değildir. Evrensel’e göre 2025’te İstanbul, Ankara, İzmir ve başka birçok kentte yürüyüşler, basın açıklamaları ve semah gösterileriyle anma yapıldı. Evrensel’de 2026’da yayımlanan bir haberde AABF Genel Başkanı Mustafa Aslan, anmaların Avrupa’da da düzenlendiğini belirtir. Anma günü Alevi takvimi sayfasında da yer alır.